Улсын Их Хурлын 1996 оны 33 дугаар тогтоолоор Монгол Улс жил бүрийн 09 дүгээр сарын 10-ны өдөр “Хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр”-ийг жил бүр тэмдэглэн ирсэн. Зэвсэгт хүчний 065 дугаар ангийн 104, 252, 278, 322 дугаар байгууламж,  тусгай ротын алба хаагчид энэхүү өдөрт зориулж хэлмэгдүүлэлтийн үр дагавар, хор уршгийг хойч үедээ тайлбарлан таниулах, хэлмэгдүүлэлт болон цагаатгалын үйл явцын талаар мэдлэг, мэдээлэл олгох ажлыг өөрсдийн байрлах орон нутгийн Ерөнхий боловсролын сургуулийн багш, ажилчид, сурагчдын дунд зохион байгуулсан юм.

     Монгол Улсын Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах улсын комиссын “Хамаг Монголчууд бүү мартагтун” төслийн хүрээнд зохион байгуулсан “Хэлмэгдүүлэлт ба цагаатгал” сэдвээр хийсэн танилцуулга, мэдээллийг дамжуулан хүргэсэн юм.

     Хэлмэгдүүлэлтийн үеийн тухай: 1937 оны 09 дүгээр сард Бүрэн эрхт онцгой комисс байгуулагдсан ба 1939 оны 04 дүгээр сарын 22-ны өдөр хүртэл нийт 51 удаа хуралдаж нийт 20.000 хүнд цаазаар авах ял, 5.000 гаруй хүнд 5-10 жилийн хорих ял ногдуулж байжээ. 1922-1990 оны хооронд ойролцоогоор 45.000-55.000 хүнийг хэлмэгдүүлсэн тухай тоо баримт байдаг байна.

     Халуун итгэл цөхөрсөн

     Хатан зүрх шархирсан

     Хар дарсан жилүүдийг

     Хамаг Монголчууд бүү мартаг. Мартаж болохгүй, давтаж болохгүй гашуун түүхийг сануулах, хойч үедээ таниулах, соён гэгээрүүлэх нь та бидний үүрэг мөн.

Хошууч Л.САРАНЗАЯА